Kiedy Brytyjczycy niemal całkowicie wysadzili Helgoland

Zdjęcie: NDR

18 kwietnia 1947 roku Brytyjczycy wysadzili 6.700 ton amunicji, a tym samym zniszczyli wszystkie obiekty wojskowe na Helgolandzie. Działanie to, nazwane Operacją „Big Bang”, de facto zdemilitaryzowało wyspę.

Mieszkańcy wyspy nie wracają na razie

Dławiący grzmot, chmura dymu i popiołu wznosząca się na wysokość do czterech kilometrów nad Helgolandem, widoczna aż w Cuxhaven – tak świadkowie opisywali 18 kwietnia 1947 roku, co też historycznie opisało ndr.de.

Tego dnia Brytyjczycy wysadzili 6.700 ton pocisków, rakiet i materiałów wybuchowych. Była to amunicja przechowywana w podziemnych bunkrach i tunelach wyspy oraz materiały wybuchowe, które Brytyjczycy wcześniej przywieźli z lądu. Celem tej gigantycznej eksplozji, nazywanej „Wielkim Wybuchiem” Helgolandu, było zniszczenie ważnej dla okupantów amunicji i obiektów wojskowych na Helgolandzie po II wojnie światowej.

Brytyjski porucznik marynarki relacjonował

Brytyjski porucznik marynarki Brian Butler był świadkiem eksplozji z pokładu statku oddalonego o dziesięć mil i relacjonował: „Mogłem zobaczyć, jak powierzchnia wody zaczęła się falować, morze było bardzo spokojne tego dnia, a potem poczuliśmy ciepły podmuch, a na koniec lekki wiatr, który dalej falował morze”.

2.500 mieszkańców Helgolandu musiało opuścić wyspę w 1945 roku, w tym Olaf Ohlsen oraz jego rodzice. Pamięta, jak jego rodzice i inni helgolenderzy zaciekle walczyli przeciwko planom zniszczenia. „Pisali do papieża, pisali do Churchilla, aby Helgoland nie został wysadzony”, wspomina. „Mój ojciec był tu jeńcem wojennym. Musiał wnosić całą amunicję. Dlatego był przekonany, że po tej eksplozji z Helgolandu nie zostanie nic”. Ale na szczęście ten lęk był bezpodstawny. „Mój ojciec wrócił z portu i skakał z radości, Helgoland stoi! Helgoland stoi”, opowiada Ohlsen. Wówczas miał jedenaście lat.

Skała „Lange Anna” pozostała

Choć wyspa była polem gruzów, jej kształt pozostał w miarę zachowany. Tylko na południowym krańcu około 70.000 metrów kwadratowych zatonęło w morzu. Tam znajdował się gigantyczny bunkier U-bootów Hitlera. Słynna skała Lange Anna przetrwała, podobnie jak port oraz wały ochrony brzegowej, które również były nienaruszone.

Przez wiele lat krążył uparty pogłos, że Brytyjczycy zamierzali całkowicie zniszczyć wyspę. Jednakże taki rozkaz najwyraźniej nigdy nie istniał. W piśmie Brytyjczyków do niemieckich władz z grudnia 1946 roku stwierdzono: „Wysadzenie wyspy Helgoland nie jest planowane, jednakże konieczne jest jej zdemilitaryzowanie, a ponieważ przy tym może zostać zniszczonych kilka 22-kilometrowych tuneli i galerii lub zablokowanych materiałem wybuchowym, nieuchronnie wiele powierzchni wyspy zostanie zniszczone”. „Również Brian Butler podkreślał, że Helgoland nie miał być całkowicie zniszczony, „chcieliśmy zniszczyć umocnienia i amunicję wojenną, która jeszcze była w Niemczech i na wyspie”.

Zdjęcie: picture alliance dpa

Miejsce na zrzut bomb Helgoland

Brytyjczycy zebrali na wyspie tony amunicji, aby zniszczyć ją razem z obiektami wojskowymi.

Helgolenderzy byli po eksplozji ulgą, że ich wyspa przetrwała. Oczywiście mieli nadzieję, że będą mogli wrócić do domu. Jednak niewątpliwie zrobili rachunek, nie biorąc pod uwagę Brytyjczyków. Dla okupacyjnych władz wyspa była idealnym miejscem do zrzucania bomb w celach ćwiczeniowych. W związku z tym bombardowania tam trwały nieprzerwanie. Niemieccy politycy wielokrotnie bezskutecznie protestowali przeciwko temu. W grudniu 1949 roku Bundestag wezwał rząd federalny jednogłośnie do dążenia do powrotu Helgolenderów na ich wyspę. Jednakże wysiłki te również okazały się bezskuteczne.

Dopiero gdy studenci René Leudesdorff i Georg von Hatzfeld zajęli Helgoland w grudniu 1950 roku, aby zademonstrować za jego zwrotem do Niemiec, sprawy nabrały tempa. Społeczność zwróciła uwagę na problem, a międzynarodowa prasa w końcu zaczęła o tym raportować.

W odpowiedzi Brytyjczycy rozpoczęli negocjacje z rządem Adenauera. Zaledwie kilka tygodni później, 21 lutego 1951 roku, rząd brytyjski postanowił zwrócić wyspę. Ostateczne przekazanie miało miejsce 1 marca 1952 roku.

***

Z powodu treści książka usunięta z obiegu przez lewicową cenzurę w Niemczech!

U P A D E K    E U R O P Y !

***